Аюулгүй байдал, гамшиг судлал, гамшигтай тэмцэх үйл ажиллагаанд тулгамдсан асуудлыг шинжлэх ухаан, онол, арга зүй, технологи, зохицуулалт, уламжлал, шинэчлэлийн хүрээнд хослуулан шийдвэрлэх эрдэмтэн, судлаач, багш, суралцагчдын шинжлэх ухаанч сэтгэлгээг дэмжих, тэдний үзэл бодол, дүгнэлт санал, судалгааны үр дүнг нийтэд таниулах, төрийн бодлого боловсруулах, хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэхэд чиглэдэг. Тус сэтгүүл нь Монгол Улсын шинжлэх ухааны академийн дотоодын эрдэм шинжилгээний сэтгүүлийн жагсаалтад бүртгэлтэй бөгөөд ISSN : 2960-2017 дугаартайгаар нийтийн хүртээл болж байна.
ГАЛ ТҮЙМРИЙН УТААЖИЛТЫН БҮС, АМЬСГАЛЫН БИЕ ДААСАН ТӨХӨРӨМЖТЭЙ АЖИЛЛАХ ХУГАЦААГ ТООЦООЛОХ АРГАЧЛАЛ.
Амьсгалын бие даасан төхөөрөмжтэй ажиллах тооцоолол хийх сургалт бэлтгэл нь албан хаагчдын хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлэх, ард иргэдээ гамшиг, гал түймрийн голомтоос авран хамгаалахад шаардагдах, мэдлэг, чадвар, дадал болон багаар ажиллах нэгдсэн ажиллагаа, захирах захирагдах ёс улмаар сэтгэл зүй, бие бялдар, мэргэжлийн ур чадварыг суулгах чухал үүрэгтэй. Амьсгалын бие даасан төхөөрөмжтэй ажиллах сургалт нь хэсгийн бүрэлдэхүүнд аврах, гал түймэр унтраах үйл ажиллагааны шаталсан сургалтаар мэдлэг, дадлага эзэмшүүлэхэд чиглэгдэнэ.
Copyright (c) 2019 Гамшгийн эрсдэл судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ОБЪЕКТЫН ГАЛ ТҮЙМЭР УНТРААХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДАЛ
Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга, Гал түймэр унтраах дүрмийн шинэчилсэн найруулга, орчин үеийн чиг хандлагад нийцүүлж гал түймэр унтраах нэн ялангуяа объектын гал унтраах аргыг сайжруулах хэрэгцээ, шаардлагатай байна. Орчин үед нийгмийн хурдацтай хөгжлийг дагаад гамшиг, гал түймрийн давтамж нэмэгдэж байгаа тул \эрдэмтэн судлаачид, Онцгой байдлын байгууллагын мэргэжилтнүүд гал түймрийн аюул нь бодитой нэмэгдэх тул бид түүнийг үгүй болгож чадахгүй, харин учирч болох хохирлыг нь бууруулахад чиглэсэн үйл ажиллагааг хийх хэрэгтэй гэж үзэж байгаа юм.
ОЙ, ХЭЭРИЙН ТҮЙМЭРТЭЙ ТЭМЦЭХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ХҮНД MАШИН, МЕХАНИЗМ АШИГЛАХ ШААРДЛАГА, БОЛОМЖ
Манай улс ой, хээрийн түймэртэй тэмцэх үйл ажиллагаанд орчин үеийн техникийн дэвшлийг нэвтрүүлснээр, түймрийн аюулын хор уршгийг арилгахад, хүн, хүч цаг хугацааг хэмнэх олон талын ач холбогдолтой юм. Хэдийгээр энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд улс орны эдийн засгийн нөхцөл байдал, нөөц боломжоос шалтгаалж байгаа боловч, шаардлагатай тохиолдолд уул, уурхай, батлан хамгаалах чиглэлийн техникүүдийг ашиглах боломжтой эсэхийг судлах шаардлагатай байна. Судлаач миний бие 2017 оны ой, хээрийн түймрийг унтраах үйл ажиллагаанд ашигласан уул, уурхайн хүнд машин, механизм болон цаашид практикт ашиглахаар засварлан тохируулж байгаа ойн бүсэд шороон зурвас татагч хосолмол ажиллагаатай ПКЛ загварын анжсыг танилцуулж байна.
ТӨГСӨГЧДИЙГ АЖИЛ ОЛГОГЧООР ҮНЭЛҮҮЛСЭН ҮНЭЛЭМЖИЙН СУДАЛГАА
Боловсролын чанарыг өндөр түвшинд хүргэхэд хөтөлбөрт оролцогч талуудын оролцоо ихээхэн үүрэг гүйцэтгэж байна. Бид Онцгой байдал-гамшгаас хамгаалах алба сургалтын хөтөлбөрийн чанарыг сайжруулахад хувь нэмэр оруулах үүднээс төгсөгчдийг ажил олгогчоор үнэлүүлэн чанарын судалгааны аргаар шинжилсэн. Ийнхүү шинжлэхдээ олон улсын чиг хандлага, сургалтын хөтөлбөрийг сайжруулахаар санал болгож буй загвар, таамаглал, судалгааны ажлыг судалж, манай улсад хийгдсэн хэд хэдэн судалгааны ажлын үр дүнтэй харьцуулсан болно. Судалгаанд нийт 52 төгсөгчийг үнэлсэн үнэлэмж хамрагдсан ба мэдээлэл цуглуулахын тулд асуулга ашиглан чанарын судалгааг SMART PLS-3.0 програм ашиглан бүтцийн болон замын загвар зохион батлах оролдлого хийн үр дүнг гаргасан. Судалгаанд хамрагдсан сонсогчдын сэтгэл ханамжийн байдал нь бидний судлахыг зорьсон таамаглалыг батлан мэргэжлийн ур чадварын үнэлгээ, харилцаа хандлагын үнэлгээ, хариуцлагаар ажил олгогчид төгсөгчдийг хэрхэн үнэлсэнг үр дүн харуулсан.
ОПРЕДЕЛЕНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКОГО ЭКВИВАЛЕНТА ЖИЗНИ СРЕДНЕСТАТИСТИЧЕСКОГО ЧЕЛОВЕКА, ПОГИБАЮЩЕГО ПРИ ПОЖАРЕ
Необходимость денежной оценки человеческой жизни проистекает из того факта, что повышение безопасности людей в быту, на производстве, на транспорте, как, собственно и во всех сферах жизнедеятельности, требует выделения средств на нейтрализацию опасных факторов и минимизацию рисков.
КОНСТРУКТОРСКОЕ РЕШЕНИЕ И ТЕХНОЛОГИЯ БЫСТРОВОЗВОДИМОГО СООРУЖЕНИЯ ДЛЯ ПРИМЕНЕНИЯ В ЗОНАХ ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЙ
В статье представлены основные этапы разработки конструкции быстровозводимого сооружения для применения в зонах чрезвычайных ситуаций. Приведено сравнение предлагаемого сооружения с быстровозводимыми сооружениями, наиболее широко применяемыми в настоящее время. Показаны области применения предложенных быстровозводимых сооружений.
ОЦЕНКА ПРЕДЕЛЬНЫХ УРОВНЕЙ ИНДИВИДУАЛЬНОГО ПОЖАРНОГО РИСКА ДЛЯ МОНГОЛИИ
В работе анализируются показатель верхнего и нижнего предельного уровня индивидуального пожарного риска для Монголии.
ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН БОЛОН ЗЭВСЭГТ ХҮЧНИЙ БАЙГУУЛЛАГЫН ГАМШГИЙН ҮЕИЙН ХАРИЛЦАН АЖИЛЛАГААНД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
Гамшгаас үеийн харилцан ажиллагааны онолын үндэс дээр тулгуурлан Монгол Улсын Онцгой байдлын болон Зэвсэгт хүчний байгууллагын гамшгийн үеийн хамрилцан ажиллагааны өнөөгийн байдалд дүн шинжилгээ хийж, түүнийг сайжруулах арга замыг тодорхойлоход оршино.
ХҮМҮҮНЛЭГИЙН ТУСЛАМЖИЙН ЭРХ ЗҮЙН ОРЧИНД ХИЙСЭН ШИНЖИЛГЭЭ
Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах, иргэдийн гамшгаас урьдчилан сэргийлэх чадавхийг нэмэгдүүлэх, бэлэн байдлыг дээшлүүлэх, гамшиг осол тохиолдсон үед хандив, хүмүүнлэгийн тусламжийг хүлээн авах, хадгалах, хуваарилах, тээвэрлэн хүргэх, зарцуулах, тайлагнах үйл ажиллагааг үр дүнтэй зохион байгуулах, хандив, хүмүүнлэгийн тусламжийн зохицуулалтыг сайжруулах, арга замыг тодорхойлох шаардлага бий болж байна. Судалгааны ажлын явцад хүмүүнлэгийн тусламжийн эрх зүйн зохицуулалтад дүн шинжилгээ хийж, цаашид хүмүүнлэгийн тусламжийн зохицуулалтад анхаарах асуудлыг тодорхойлов.
Copyright (c) 2016 Гамшгийн эрсдэл судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ГАМШГИЙН ҮЕД НИЙГМИЙН ЭМЗЭГ БҮЛГИЙГ ХАМГААЛАХ ТӨРИЙН БОДЛОГО, ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДЛЫН СУДАЛГАА
Аливаа улс гүрэн нийгэм, эдийн засаг, улс төрөөс үл хамааран хүн байгаа нөхцөлд түүний мөн чанар, хүн гэсэн утгаар нь хамгаалах, амьдрах нөхцлийг хангах нь зүй ёсны асуудал байдаг. Нийгмийн хөгжлийн үе шатыг дагаж өөр өөрийн онцлог бүхий нийгмийн хамгааллын бодлогыг хэрэгжүүлж ирсэн ба хөгжлийн эхэн үед хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн болон ахмадуудад, дайнд гавъяа үзүүлсэн дайчдад туслалцаа үзүүлэх хандлага давамгайлж байсан бол явцын дунд гэр бүлийн хүрээнд анхаарах чиглэл бий болсон байдаг. Ямар ч улс оронд гамшгийн аюулаас урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх, хор уршгийг арилгах, сэргээн босгох ажлыг амжилттай хэрэгжүүлэхэд энэхүү үйл ажиллагаанд оролцогч төр, орон нутгийн захиргааны болон аж ахуйн нэгж, байгууллага, төрийн бус олон нийтийн байгууллага, иргэд, олон улсын болон хандивлагч орнуудын оролцох эрх, үүрэг, харилцаа хамтын ажиллагааг нарийн зохицуулсан хууль, эрх зүйн баримт бичгийг батлан мөрдөж хэрэгжүүлдэг байх нь ихээхэн ач холбогдолтой. Гамшгаас хамгаалах болон нийгмийн эмзэг бүлгийн иргэдийг хамгаалах тухай хууль тогтоомжууд нь бусад олон хуулийн адил Монгол Улсын Үндсэн хуулийн үзэл баримтлалд нийцсэн байх шаардлагатай. Монгол Улсын Их Хурал 2003 онд анх удаа “Гамшгаас хамгаалах тухай хууль”-ийг баталж, мөрдөж эхэлснээр гамшгаас хамгаалах үйл ажиллагааны орчин шинэчлэгдэн, хүн амын аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөл бололцоог хангахад чухал ач холбогдолтой эрх зүйн баримт бичиг болсон юм.
АЖЛЫН ГҮЙЦЭТГЭЛД АУТСОРСИНГ СУРГАЛТ БА ХАНДЛАГА НӨЛӨӨЛӨХ НЬ: ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧДЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР
Байгууллагыг амжилтанд хүргэгч нөөц нь ажилчид. Ажлын гүйцэтгэл нь тухайн ажилтны хөгжсөн байдал, ажлын байран дээр гаднаас ирж сургалт явуулж байгаа сургагч багш нарын ажлын үр дүн, ажилтны ажилдаа хандах хандлага зэргээс ихээхэн хамаардаг. Энэ судалгааны ажлаараа бусад эрдэмтдийн судалсан нэг сэдэвт ажлуудыг судлан таамаглал дэвшүүлэн чанарын судалгааг төрийн албан хаагчдын дунд санамсаргүй түүврийн аргыг ашиглан тусгайлан боловсруулан санал асуулгын асуумжаар судалгаа авсан. Судалгааны боловсруулалтын олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн чанарын судалгааны Smart PLS-3.0 програмаар олон хүчин зүйлийн шинжилгээг хийн үр дүнгээс зарим үзүүлэлтийг онцлон авсан. Энэхүү судалгааны ажлаар өмнөө тавьсан зорилгодоо хүрсэн ба дэвшүүлсэн таамаглалын нэг нь батлагдан судалгаа үр дүнтэй болсон гэж дүгнэж болохоор байна.
ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТӨД ГАМШГААС ХАМГААЛАХ ЗАДГАЙ ОРОН ЗАЙ, НОГООН БАЙГУУЛАМЖИЙГ ТУСГАХ ХЭРЭГЦЭЭ ШААРДЛАГА
Хотын хүн ам огцом өссөнөөс хүрээлэн буй орчны тэнцэл алдагдаж, газар ашиглалт, бизнесийн ашиг сонирхол, үнэтэй худалдан авсан газар дээр нягтрал бүхий барилга барьж ашиг олох хүсэл эрмэлзлээс улбаалан хотод орон сууцны барилгыг ногоон байгууламж, зам талбайн норм дүрмийг харгалзахгүй барьж байгуулснаас хотын задгай орон зай, ногоон байгууламжийг орхигдуулсан, зам харилцаа, дэд бүтэц ачаалалаа даахгүй болсон хотод амьдрах болоод байна. Иймд Улаанбаатар хотын хот төлөвлөлтөд олон нийтийн задгай орон зай, ногоон байгууламжийг гамшгийн үед саадгүй ашиглах боломжтойгоор тусган хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлагатай байна.
ГАЗРЫН ТОСНЫ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ ХАДГАЛАЛТЫН БОЛЗОШГҮЙ ГАЗАР ХӨДЛӨЛИЙН АЮУЛЫН ШИНЖИЛГЭЭ
Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт байршилтай стратегийн ач холбогдол бүхий газрын тосны бүтээгдэхүүний агуулахад газар хөдлөлийн аюулын улмаас үүсч болзошгүй аюулыг шинжлэн эрсдэлийг бууруулах боломжийг тодорхойлохыг зорилоо.
ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД НӨЛӨӨЛӨХ ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛТ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
Монгол улс болон бүс нутгийн хэмжээнд тэр дундаа Үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлөхүйц гамшгийн тоонд яах ч арга аргагүй уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэн гарах хүнчин зүйлсүүд байна. Үүнийг тодорхойлвол “Үерийн гамшиг”, “Агаарын бохирдол”, “Газар хөдлөлтийн гамшиг”, “Ой хээрийн түймэр” гэх зэрэг гамшгийн төрлүүд эрсдэлт нөхцөл байдал үүсгэж байна. Эдгээр гамшгийн төрлүүдийн эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээг үндэсний хэмжээний асуудал болгон ажиллах нь чухал юм. Ард иргэдийг гамшгийн бэлэн байдалд сурган дадлагажуулах, онол практикийн сургалтад хамруулах, үндэсний хэмжээний эрдэм шинжилгээний хурал зөвлөгөөнийг тогтмол хийж байх нь бид бүх нийтээрээ гамшгийг сөрөн тэсвэрлэх, түүнээс урьдчилан сэргийлэх хамгийн том гарц гэж үзэж байна.
Copyright (c) 2025 Гамшгийн эрсдэл судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ГАМШГИЙН ТОО МЭДЭЭЛЭЛ БОЛОВСРУУЛАХ АРГЫГ НЭВТРҮҮЛЭХ НЬ
Монгол Улсад сүүлийн зургаан жилийн хугацаанд тохиолдсон гамшиг ослын үр дагаврын статистик мэдээнд дүн шинжилгээг тусгай математик загвараар хийлээ. Олон гишүүнт хэлбэрийн функцийг ашиглан хамгийн бага квадратын аргаар тохиромжит тэгшитгэлийг санал болгосноор гамшгийн статистик мэдээг боловсруулалтыг боловсронгуй болгох. Гамшгийн удирдлагын тогтолцоонд статистик мэдээний зөв боловсруулалтыг ашигласнаар үндэслэлтэй дүгнэлт гаргахад оршино. Шийдвэр гаргахдаа шинжилгээний үр дүнг удирдлагын тогтолцоонд нэвтрүүлэх нь зүйтэй эсэх талаар үндэслэлтэй дүгнэлт хийсэн.
Байгалийн болон хүний үүдэлтэй ослоос нас барсан хүн
ХҮРЭЭЛЭН БАЙГАА ОРЧНЫ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТАД ХИЙСЭН СУДАЛГАА
Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд “Байгаль орчны тэнцвэрийг хадгалж, усны нөөцийг хамгаалах, уур амьсгалын өөрчлөлт, газрын доройтлын сөрөг үр дагаврыг зөөлрүүлэх, биологийн олон янз байдлын хомстлоос сэргийлэх, орчны бохирдол, байгалийн аюулт үзэгдэл, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах нь хүний эрүүл оршин амьдрах, хүрээлэн байгаа орчны аюулгүй байдлыг хангах үндэс мөн” гэж заасан байдаг. Иймээс гамшгийн эрсдэлийг бууруулах нь хүний эрүүл оршин амьдрах, хүрээлэн байгаа орчны аюулгүй байдлыг хангах үндэс болохын хувьд хууль тогтоомжийн хүрээнд хүрээлэн байгаа орчны аюулгүй байдлыг хангах талаар хэрхэн тусгасан байдал, салбар хоорондын ажлын уялдаа, зохицуулалтыг хангах, холбогдох талуудын хариуцлага, эрх, үүргийг хэрэгжүүлэхэд холбогдох хууль тогтоомжийн уялдаа, эрх зүйн зохицуулалтыг судалж үзлээ.
ГАМШГИЙН ҮЕИЙН АР ТАЛ ХАНГАЛТЫН ТУХАЙ ОЙЛГОЛТ, ЗАРЧИМ, ТҮҮНД ТАВИГДАХ ШААРДЛАГА
Ар талын хангалт нь цэргийн байлдааны бэлэн байдал, өдөр тутмын үйл ажиллагааг хангах, даалгасан үүргийг биелүүлэхэд чиглэсэн цэргийн материалын, тээврийн ба бусад аж ахуйн хангалт, үйлчилгээний арга хэмжээний нэгдэл; цэргийн байлдааны ажиллагааны нэг төрөл юм. Ар тал хангалт нь материал хэрэгслийн, тээврийн, инженер-аэродромын, аэродромтехникийн, хүн эмнэлгийн, мал эмнэлэг-эрүүл ахуйн, худалдаа, ахуйн үйлчилгээний, орон сууц санхүүгийн хангалтуудыг өөртөө багтаана. Онцгой нөхцөл байдлын үед албан хаагчдыг зэвсэг, техник, ар талын материал хэрэгслээр хангах, тээвэрлэх, аврах багажаар хангах, өвчтөн шархтанд эмнэлгийн тусламж үзүүлэх, тэдгээрийг гамшгийн голомтоос татан гаргах зорилгоор бий болгосон хүч хэрэгслийн бүлэглэлийг онцгой байдлын албаны ар тал гэнэ.
СУМДЫН ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ЧАДАВХЫН ҮНЭЛГЭЭ
Сумын гамшгаас хамгаалах эрсдэлийн менежментийн чадавхын үнэлгээг гамшгаас хамгаалах хуульд заасан газар хөдлөлт, үер, их цас, хүчтэй салхи, шуурга, объектийн түймэр, хүн, мал, амьтан, ургамлын гоц халдварт өвчин, амьдрах орчин (агаар, ус, хөрс), хими, цацрагийн бохирдол, тоног төхөөрөмж, барилга байгууламж, шугам сүлжээ, тээврийн хэрэгслийн эвдрэл, тэсрэлт, дэлбэрэлт зэрэг аюул, осол, эрсдэлийг бууруулах удирдлагын чадавхыг хамруулж, оноот үнэлгээний хүснэгт27 (scorecard) болон MNS (ISO) 31000:2011 стандартад28 заасан эрсдэлийн удирдлагын чадавхыг үнэлэх аргачлалыг ашиглан боловсруулсан.
ГАЗАР ХӨДЛӨЛТИЙН ҮЕД УЧИРЧ БОЛЗОШГҮЙ ХҮН АМЫН ХОХИРОЛ, БАРИЛГЫН НУРАНГИЙГ ТООЦОХ АРГА ЗҮЙН СУДАЛГАА
Байгаль, экологийн асар хурдтай өөрчлөлт, цаг агаарын дулаарал, хүний зарим зохисгүй үйл ажиллагаанаас Монгол оронд төдийгүй дэлхийн бусад улс оронд гамшгаас учрах хохирол, бусад тааламжгүй үр дагавар улам бүр нэмэгдсээр байна. Дэлхийн хүн ам, тухайн улс орны эдийн засагт ихээхэн хохирол учруулдаг 40 гаруй төрлийн гамшиг, осол тохиолддог бөгөөд эдгээрийн улмаас жил бүр 200 орчим сая хүн гамшигт өртөж, 60-70 тэрбум доллорын учирч байгаа бол манай улсад арав гаруй төрлийн гамшиг, аюулт үзэгдэл, осол тохиолдож жилд дунджаар 150 гаруй хүн амь насаа алдаж, 90 гаруй тэрбум төгрөгийн хохирол учирч байна [2]. Эрдэмтдийн судалгаагаар эдгээр үзүүлэлтүүд цаашид улам бүр өсөх хандлагатай байна. Хүн төрөлхтөн 20 дугаар зуунд хүчтэй газар хөдлөлтийн улмаас учирсан хохиролыг бусад гамшгийн хэмжээтэй харьцуулахад 50,9 хувьд хүрсэн байна. Өнгөрсөн зуунд дэлхий дээр болсон 30 орчим газар хөдлөлтийн уршгаар 1,5 сая хүн амь насаа алдаж, олон тэрбумаар хэмжигдэх эдийн засгийн хохирол учирсан байна21. Газар хөдлөлт нь жилийн аль ч улирал, хоногийн 24 цагийг ялгалгүй агшин зуур барилга, байгууламж, зам, гүүр, дэд бүтэц (цахилгаан, дулаан, усны шугам сүлжээ) эвдэрч сүйтгэгдэхээс гадна хоёрдогч аюул гал түймэр, хүчтэй дэлбэрэлт, хүнс болон цэвэр усны хомсдол, хүмүүнлэгийн аюулыг давхар дагуулдаг билээ.
ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН БАЙГУУЛЛАГЫН ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН БОДЛОГО, АЛБА ХААГЧДЫН АЖЛААС ХАЛШРАХ ХАМ ШИНЖИЙН ЗАРИМ АСУУДАЛД ХИЙСЭН ШИНЖИЛГЭЭ
Хурдацтай хөгжиж буй нийгмийн өөрчлөлтөөс үүдэн дэлхий нийтийн хандлага өөрчлөгдөж байгаа төдийгүй үйл ажиллагаа явуулж буй төрийн болон төрийн бус, олон нийтийн байгууллагууд үйл ажиллагаагаа тогтвортой хэрэгжүүлэх, өрсөлдөх чадвараа нэмэгдүүлэх үүднээс хүний нөөцийн бодлогодоо ихээхэн анхаарал хандуулах болжээ. Монгол Улсын Онцгой байдлын байгууллагын хувьд салбар нэгж анги, байгууллагад ажиллаж буй алба хаагчийн ажилдаа хандах хандлага суларсан, албанаас чөлөөлөгдөх, халагдах асуудал нь нэмэгдсэн, алба хаагчийн сахилга, хариуцлага ёс зүй зэргээс шалтгаалан тогтвортой ажиллах хүчний хомсдол орж байна гэх мэтчилэн шүүмжлэлтэй тулгардаг нь тус байгууллагад сэтгэл зүйд суурилсан хүний нөөцийн оновчтой тогтолцоо төгөлдөршөөгүйтэй холбон үзэх үндэслэлтэй юм.
ХИЛ ХАМГААЛАХ УРЛАГТ ХАНДАХ ОРЧИН ҮЕИЙН ХАНДЛАГА
Хил хамгаалах урлагийг цэргийн урлагийн нэгэн адилаар тодорхойлж байсан үе ч бий, хил судлалын үүднээс арай өөрөөр тодорхойлж байсан ч үе бий. Өнөөдөр шинжлэх ухаан, технологийн дэвшил, хил хамгаалалтын бодлогод гарсан өөрчлөлт хилийн аюулгүй байдалд хандах хандлага зэргээс үндэслэн хил хамгаалах урлагийг илүү өргөн хүрээнд харж, судлах зүйл, хамрах хүрээ, мөн чанарт нэлээд өөрчлөлт орох хандлагатай болсон байна. Үүнтэй холбоотойгоор хил хамгаалах урлагт хандах орчин үеийн хандлагын мөн чанар, хил хамгаалах урлагийн бүрэлдэхүүн хэсэг, ялангуяа хараахан нэгдсэн нэг ойлголтод хүрч чадаагүй байгаа хилийн аюулгүй байдал зэрэг асуудлыг авч үзсэн болно. Хил хамгаалах урлагийн орчин үеийн хандлагыг судлахын тулд хууль, тогтоомж, олон улсын гэрээ, хэлэлцээр зэрэг эх сурвалжид баримт бичгийн шинжилгээ хийж, түүхэн судалгааны арга, харьцуулалт, социологийн судалгааны аргуудыг ашиглав. Энэхүү судалгааны үр дүнд хил хамгаалах урлагийн уламжлалт ойлголт дээр “ухаалаг хил”, “хил орчмын интеграцчилал”, “хил дамнасан гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх” зэрэг цоо шинэ болон тодотгосон ойлголтууд гарч ирж байгаа нь хил хамгаалах урлагийн орчин үеийн хандлагыг тодорхойлох нэг гол үзүүлэлт болж байгааг олж тогтооов.
ГАМШИГ ОСЛЫН ГОЛОМТОД ҮҮРЭГ ГҮЙЦЭТГЭХ ҮЕИЙН ТАКТИКИЙН ЗУРАГ БОЛОВСРУУЛАХ МЭДЛЭГ, УР ЧАДВАР, ХЭРЭГЦЭЭГ ТОДОРХОЙЛОХ НЬ
Онцгой байдлын байгууллагын бие бүрэлдэхүүн гамшгаас хамгаалах үйл ажиллагааг шуурхай үр дүнтэй зохион байгуулах, гамшгаас хамгаалах нэгдсэн удирдлагын тогтолцоо, гамшиг осол, аюулт үзэгдлээс хүний амь нас эрүүл мэнд хүрээлэн байгаа орчныг аврах ажиллагааг зохион байгуулахад даргын ажлын зургийг боловсруулах нь чухал ач холбогдолтой. Энэхүү судалгааны ажлаар гамшиг, ослын голомтод үүрэг гүйцэтгэх үеийн тактикийн зураг боловсруулах мэдлэг, ур чадварын хэрэгцээг тодорхойлохын тулд 3 бүлэг 12 асуумж боловсруулан Онцгой байдлын ерөнхий газар, Төв орон нутгийн Онцгой байдлын газар хэлтсийн офицер, Онцгой байдлын сургуулийн сонсогч, суралцагч нийт 85 оролцогчыг хамруулан судалгааг авч SPSS 25 version программыг ашиглан боловсруулалт хийсэн.
Уулын өвчин нь өндөрлөг газарт удаан хугацаагаар байх үед хүний биед үзүүлэх сөрөг нөлөө, хүчилтөрөгчийн дутагдал, агаарын даралт буурах зэрэг хүчин зүйлсээс үүдэлтэй өвчин юм. Өндөр ууланд авирах, ажиллах эсвэл амьдрах нь хүний бие махбодид ихээхэн ачаалал өгч, өөрчлөлтүүд үүсгэдэг. Энэ өвчин нь тархи, уушги, зүрхний үйл ажиллагаанд өөрчлөлт орох, толгой өвдөх, дотор муухайрах, амьсгал давчдах зэрэг шинж тэмдгүүдийг үүсгэдэг. Хэрэв тухайн хүн арга хэмжээ авахгүй бол, тархины хаван эсвэл уушгины хаван үүсэх эрсдэлтэй ба уулчид, аврагчид, судлаачид, өндөрлөг газарт ажиллаж амьдардаг хүмүүсийн хувьд анхаарах гол асуудал юм. Энэхүү өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд хүмүүс өндөрлөг газар ажиллах эсвэл авирахдаа анхааралтай байх шаардлагатай. Техникийн бэлтгэл, сэтгэл зүйн бэлтгэл, хүний биеийн чадварыг сайжруулах нь чухал.
УСАН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ҮҮРЭГ ГҮЙЦЭТГЭДЭГ ХИЛЧДИЙН ХҮНСНИЙ ХАНГАЛТЫГ СУДАЛСАН НЬ / Хилийн цэргийн 0311, 0245 дугаар ангийн жишээ нь дээр/
Судлаач миний энэхүү бүтээлд хилчдийн хэмжээнд төдийлөн анхаарал татхааргүй зүйлийг дэвшүүлэн судалсан билээ уг асуудал маань тал хээрийн нөхцөлд үүрэг гүйцэтгэж байгаа хилчин, усан хил хамгаалалтанд үүрэг гүйцэтгэдэг буюу зуны цагт өдөрт 1-2 цагийн хугацаанд усанд сэлдэг өдөр тутам устай харьцдаг хилчдийн хоорондын ялгаа тэдний биеэ организмд явагдах эрдэс бодис энерги зарцуулалтын ялгааг авч үзэх болно
РЕФЛЕКС-СУУРИЛСАН ГАЛЫН БЭЛТГЭЛИЙН СУРГАЛТЫН СУДАЛГАА
Энэхүү судалгааны зорилго нь галын бэлтгэлийн сургалтын чанарыг сайжруулах зорилгоор рефлекс суурилсан сургалтын аргыг хэрэгжүүлэх үр дүнг үнэлэх явдал юм. Судалгаанд ISO 9001 чанарын менежментийн стандартыг ашиглан, сургалтын орчин, багшлах боловсон хүчний чадавх, суралцагчийн хандлагыг сайжруулах арга замуудыг тодорхойлсон. Туршилтын сургалтын үр дүнд рефлекс суурилсан арга нь суралцагчдын хариу үйлдлийг хурдасгаж, байг хурдан хугацаанд нарийвчлалтай онох, аюулгүй байдлыг хангахад ихээхэн нөлөө үзүүлсэн
ГАЛ ТҮЙМЭР ГАРСАН ШАЛТГААН НӨХЦӨЛИЙГ ТОГТООХОД ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДАЛ
Сүүлийн жилүүдэд уур амьсгалын өөрчлөлт, хотжилт, хүн амын төвлөрөлийн улмаас гал түймрийн тоо хэмжээ жилээс жилд нэмэгдэж түүнээс үүдсэн хор уршиг, хохирлын хэмжээ өсөн нэмэгдсээр байна. Улаанбаатар хотын хэмжээнд гарсан гал түймрийн судалгаан дээр үндэслэж томоохон тооцогдох “Говь” ХХК-ийн үйлдвэрийн барилга, “Улсын Их дэлгүүр”, “Ондилт” ХХК, “Таван толгой” ХХК-ийн шахмал түлшний үйлдвэр, ДарханУул аймагт байрлах “Тэс петролиум” ХХК-ийн газрын тосны агуулах, Улаанбаатар хот Баянзүрх дүүрэг, Дүнжингарав худалдааны төвийн авто замын уулзварт Шатдаг хийн түлш тээвэрлэж явсан автомашины ослын дэлбэрэлтэд гарсан гал түймрийн эрсдэлийн түвшинг тодорхойлох удирдлага арга зүйгээр хангах, гал түймрийн дараах шалтгаан нөхцөлийг тодорхойлох, тооцоо судалгааг ашиглаж гал түймрийн хохирлыг буруулах, шалтгаан нөхцөлийн үнэн зөв тогтоох арга хэмжээг төлөвлөх.
гал түймэр унтраах үеийн шуурхай зохион байгуулалт
гал түймрийн аюул болон эрсдэлийн түвшин
гал түймрийн дараах бодит хохирол шалтгаан нөхцөл
БАЙГУУЛЛАГЫН ЭРСДЭЛИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ӨНӨӨГИЙН БАЙДЛЫН ШИНЖИЛГЭЭ
Байгууллагын онол бүхэлдээ хэсэг бүлэг хүмүүсийн өмнө тулгарч буй нийтлэг зорилгыг тодорхойлох, энэ зорилгод нийцүүлэн тэдний үйл ажиллагааг үр дүнтэй нэгтгэн чиглүүлэх зүй зохистой арга хэлбэрийг судлан боловсруулалт хийхээс гадна тухайн байгууллага аливаа эрсдэлд хяналт тавьж, түүнийг удирдах явдал нь гол асуудал болоод байна. Иймээс бид Онцгой байдлын ерөнхий газрын дэргэдэх “Онцгой” тусгай хувцас, хэрэгслийн туршилт үйлдвэрлэлийн төв 121 дүгээр ангийн эрсдэлийн менежментийн өнөөгийн байдалд шинжилгээ хийхээр зорилго тавин ажиллаа. Энэхүү өгүүлэлдээ Онцгой байдлын ерөнхий газрын дэргэдэх “Онцгой” тусгай хувцас, хэрэгслийн туршилт үйлдвэрлэлийн төв 121 дүгээр ангийг сонгож, тухайн ангийн гадаад, дотоод орчны шинжилгээг SWOT шинжилгээний аргыг PESTLE шинжилгээний аргатай хослуулан хийж, өнөөгийн дүр төрхийг тодорхойлох, тус ангийн албан хаагч, ажилчдаас судалгаа авч, судалгааны боловсруулалтын үр дүнд тулгамдаж байгаа асуудлыг гаргаж тавихыг зорилоо.
ХЭЭРИЙН ТҮЙМРИЙГ УНТРААХ ҮЕИЙН ХАРИЛЦАН АЖИЛЛАГААНЫ ТУРШЛАГА
Манай оронд ой, хээрийн түймрээс байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллөөс хүний амь эрсдэх, улс орны нийгэм, эдийн засгийн тогтвортой хөгжил, хүрээлэн буй орчинд ихээхэн хохирол учирсаар байна. Хүн төрөлхтөн ой, хээрийн түймрийн хор хөнөөлтэй тэмцэх арга замыг эртнээс хайж, энэ талаар багагүй туршлага хуримтлуулсан гэж хэлж болохоор ч өнөөг хүртэл бүс нутгийн хэмжээний томоохон ой, хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх асуудал дэлхийн аль ч улс оронд бүрэн шийдэгдээгүй тулгамдсан асуудлын нэг байсаар байна Дэлхий дээр жил бүр гарч байгаа олон төрлийн гамшиг сүйрлийн 90 орчим хувийг байгалийн гамшиг эзэлж байна. Тэдгээр байгалийн гамшгийн нэг нь хүний болгоомжгүй, хайхрамжгүй үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй гарсан ой, хээрийн түймэр юм.
ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛИЙГ БУУРУУЛАХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТАД ХИЙСЭН ШИНЖИЛГЭЭ
Энэхүү илтгэлд гамшгийн эрсдэлийг бууруулах үйл ажиллагааны эрх зүйн зохицуулалтад шинжилгээ хийхдээ Монгол Улсын Үндсэн хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан хууль болон хуулийн заалттай нийцүүлэн боловсруулагдсан бодлогын баримт бичиг гэсэн хоёр чиглэлээр хийв. Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах үйл ажиллагааны эрх зүйн зохицуулалтын онцлог нь гамшгийн эрсдэлийг бууруулах бодлого стратегийг хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн, нийгмийн амьдралын олон талт харилцааг хамарсан олон тооны хуулиуд, тэдгээрт нийцүүлэн гаргасан эрх зүйн актуудаас бүрддэг явдал юм. Бид судалгааны үр дүнд гамшгийн эрсдэлийг бууруулах үйл ажиллагаанд гамшгаас хамгаалах тухай болон холбогдох бусад хуулиудаас бүрдэх эрх зүйн зохицуулалтад дүн шинжилгээ хийж, ямар үр дүнтэй байгааг нотлохыг зорьлоо.
Сумын гамшгаас хамгаалах эрсдэлийн менежментийн чадавхын үнэлгээг гамшгаас хамгаалах хуульд заасан газар хөдлөлт, үер, их цас, хүчтэй салхи, шуурга, объектийн түймэр, хүн, мал, амьтан, ургамлын гоц халдварт өвчин, амьдрах орчин (агаар, ус, хөрс), хими, цацрагийн бохирдол, тоног төхөөрөмж, барилга байгууламж, шугам сүлжээ, тээврийн хэрэгслийн эвдрэл, тэсрэлт, дэлбэрэлт зэрэг аюул, осол, эрсдэлийг бууруулах удирдлагын чадавхыг хамруулж, оноот үнэлгээний хүснэгт20 (scorecard) болон MNS (ISO) 31000:2011 стандартад21 заасан эрсдэлийн удирдлагын чадавхыг үнэлэх аргачлалыг ашиглан боловсруулсан.