Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал
type: channel
description: "Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал" сэтгүүл нь ISSN 2957-4285 дугаартай ба гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажиллагааны онолын үндэс, шалтгаан нөхцөлийг судлах, урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэргийг илрүүлэх, зүйлчлэх арга зүйг судлах, мөрдөн шалгах, шүүн таслах ажиллагааг хуулийн дагуу хэрэгжүүлэх оролцогчдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол, тэдгээрийн аюулгүй байдлыг хангах, иргэн, захиргаа, зөрчил, эрүүгийн шийдвэрийг гүйцэтгэх ажиллагааны талаарх үндэсний болон гадаадын орнуудын харьцуулалт, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй онол, практикт тулгамдаж байгаа асуудлуудыг нээн илрүүлэх, шийдвэрлэх гарц, арга замыг тодорхойлох чиглэлээр эрхлэн гаргадаг сэтгүүл юм.
publisher: University of Internal Affairs
language: en
publication name: Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал
issn: 2957-4285
items: ЖАГСААЛ, ЦУГЛААНААС ҮҮДЭЛТЭЙ ГЭМТ ХЭРГИЙН ШАЛТГААН, НӨХЦӨЛД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
items: ЭРҮҮ ШҮҮЛТ ТУЛГАХ БОЛОН БУСАД ХЭЛБЭРЭЭР ХҮНЛЭГ БУС, ХЭРЦГИЙ ХАРЬЦСАНЫ УЛМААС ОЛЖ АВСАН НОТЛОХ БАРИМТЫН ХУУЛЬ ЗҮЙН УЧИР ХОЛБОГДОЛ
items: ЦАХИМ ОРЧИНД ҮЙЛДСЭН ЗАЛИЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙГ МӨРДӨН ШАЛГАХ АЖИЛЛАГААНД НӨЛӨӨЛЖ БУЙ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
items: МАЛ ХУЛГАЙЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ШАЛТГААН, НӨХЦӨЛ
items: НИЙТИЙН ХЭВ ЖУРАМ ХАМГААЛАХ БОДЛОГЫН ҮР НӨЛӨӨГ ҮНЭЛЭХ ШАЛГУУР, ИНДИКАТОРЫН ШИНЭ ЗАГВАР
items: МОНГОЛ УЛСЫН ЦАГДААГИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ИННОВАЦЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
items: ШУДАРГААР ШҮҮЛГЭХ ЭРХИЙН БАТАЛГАА БА ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ ХУУЛЬД ОРУУЛСАН НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ЭРХ ЗҮЙН ШИНЖИЛГЭЭ
items: МОНГОЛ УЛС БА БҮГД НАЙРАМДАХ ХЯТАД АРД УЛСЫН МӨНГӨ УГААХ, ТЕРРОРИЗМТОЙ ТЭМЦЭХ ХУУЛЬ ЭРХ ЗҮЙН ХАРЬЦУУЛАЛТ
items: ХУУЛЬ САХИУЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБА ХААГЧДЫН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД НӨЛӨӨЛЖ БУЙ ЗАРИМ ХҮЧИН ЗҮЙЛИЙН ШИНЖИЛГЭЭ
items: ХУУЛЬ САХИУЛАГЧИЙГ АЛБАН ҮҮРГЭЭ ГҮЙЦЭТГЭХТЭЙ НЬ ХОЛБОГДУУЛАН АЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН СУБЬЕКТИВ ТАЛ
items: МОНГОЛ ХҮНИЙ ГАДНА ДҮР ТӨРХИЙГ БҮСЧИЛЖ СУДАЛСАН СУДАЛГАА
items: ИРГЭНИЙ ХЭРГИЙН ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭХ АЖИЛЛАГААНД СААД УЧРУУЛАХ, ЗАЙЛСХИЙХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ГАРАЛТ БА ШИЙДВЭРЛЭЛТ
items: ЦЭРГИЙН АНГИ, БАЙГУУЛЛАГАД ҮЙЛДЭГДЭЖ БУЙ ЦЭРГИЙН АЛБАНЫ ЭСРЭГ ГЭМТ ХЭРГИЙН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ: ХҮНИЙ АМЬ НАС, ЭРҮҮЛ МЭНДЭД УЧИРСАН ХОХИРЛЫН АСУУДАЛ
items: ГЭМТ ХЭРГИЙН УЛМААС ХҮНИЙ СЭТГЭЦЭД УЧИРСАН ХОР УРШГИЙГ НӨХӨН ТӨЛӨХ ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ХЭРЭГЦЭЭ, ШААРДЛАГА
items: ГАДААДЫН ЗАРИМ ОРНЫ ХОРИХ ЯЛЫН БОДЛОГО, ХЭРЭГЖИЛТИЙН ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА
items: МЭДЭЭЛЛИЙН ИЛ ТОД БАЙДАЛ БА МӨРДӨН ШАЛГАХ НУУЦ АЖИЛЛАГАА
items: ЭХ СУРВАЛЖИЙН ОНОЛ БА ХӨДӨЛМӨРИЙН ХУУЛЬ ТОГТООМЖИЙН ХЭРЭГЖИЛТИЙН ЗАРИМ АСУУДАЛ
items: ДОРОМЖЛОХ НЬ ХУДАЛ МЭДЭЭЛЭЛ ТАРААХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ШИНЖГҮЙ ГЭЖ ДҮГНЭСЭН УЛСЫН ДЭЭД ШҮҮХИЙН ТОГТООЛД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
items: БОЛГООМЖГҮЙГЭЭР ХОР УРШИГ ХАМТРАН УЧРУУЛАХ ҮЙЛДЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ЭРХ ЗҮЙН АСУУДАЛ
items: НАСАНД ХҮРЭЭГҮЙ ХҮНИЙ ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ АЖИЛЛАГААГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
items: ЭРХ МЭДЭЛ, АЛБАН ТУШААЛЫН БАЙДЛАА УРВУУЛАН АШИГЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН НОТЛОХ АЖИЛЛАГААНЫ ЗАРИМ ОНЦЛОГ
items: ҮНДЭСЛЭЛГҮЙГЭЭР ХӨРӨНГӨЖИХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ХЭРЭГЦЭЭ, ШААРДЛАГА, ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ
items: ЦАХИМ СЭТГҮҮЛЗҮЙН МЭДЭЭ, МЭДЭЭЛЛИЙН ШҮҮЛТҮҮР БА ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ, ЧИГ ХАНДЛАГА
items: ТАТВАР ТӨЛӨХӨӨС ЗАЙЛСХИЙХ ГЭМТ ХЭРГИЙН НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ, ЧИГ ХАНДЛАГА
items: ТӨРИЙН ЦЭРГИЙН БОЛОН ХУУЛЬ САХИУЛАХ БАЙГУУЛЛАГУУДЫН ТУСГАЙ АЖИЛЛАГААНЫ ХҮЧНИЙ (SOF, SWAT) ЭКСТРЕМИЗМ, РАДИКАЛЧЛАЛД ӨРТӨМТГИЙ БАЙДАЛД ХИЙСЭН СУДАЛГАА
items: КРИМИНОЛОГИЙН СОНГОДОГ ОНОЛЫН ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА
items: БАГА НАСНЫ ХҮҮХДИЙГ ХҮЧИНДЭХ ГЭМТ ЯВДЛЫН ШАЛТГААН, НӨХЦӨЛ
items: ЧӨЛӨӨТ БҮС ЭРХ ЗҮЙН ТУСГАЙ ДЭГЛЭМ БҮХИЙ НУТАГ ДЭВСГЭР БОЛОХ НЬ (БНСУ, БНХАУ, ОХУ-ын жишээн дээр)
items: МӨРИЙТЭЙ ТОГЛООМ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ОЙЛГОЛТ, ЗҮЙЛЧЛЭЛИЙН АСУУДАЛ
items: ЦАХИМ ТЕХНОЛОГИЙН ХӨГЖЛӨӨС ҮҮДЭЖ БУЙ ХӨРӨНГИЙН ТУХАЙ

ЖАГСААЛ, ЦУГЛААНААС ҮҮДЭЛТЭЙ ГЭМТ ХЭРГИЙН ШАЛТГААН, НӨХЦӨЛД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Товч агуулга: Өнөөгийн ардчилсан нийгэмд иргэдийн жагсаал, цуглаан хийх эрх нь улс төрийн оролцооны чухал хэлбэр болсон хэдий ч зарим тохиолдолд нийтийн хэв журам алдагдаж, гэмт хэрэг үйлдэгддэг нь олон улсын туршлагаас харагдан Монгол Улсад жагсаал, цуглаанаас үүдэлтэй гэмт хэргийн үүсэх шалтгаан, нөхцөлийг криминологийн олон талт онолын хүрээнд авч үзэж, практик зөвлөмж боловсруулахад чиглэсэн болно. Судалгаанд “Gustave Le Bon”-ны олон нийтийн сэтгэл зүйн онол, “Robert K. Merton” болон “Robert Agnew” нарын шахалтын онол, “Howard Becker”-ийн тэмдэглэгээний онол, “Stephen Reicher”-ийн нийгмийн хэлбэршлийн загвар (ESIM) зэрэг криминологийн үндсэн онолуудыг хэрэглэв. Эмпирик судалгааны хүрээнд 2014-2024 оны жагсаал, цуглааны статистик мэдээлэл, 2008 оны долоодугаар сарын нэгний үймээн самууны кейс судалгаа, олон улсын эрх зүйн жишиг стандартын харьцуулалтыг хийсэн. Судалгааны үр дүнд жагсаал, цуглаанаас үүдэх гэмт хэрэг нь нийгмийн бүтцийн тэгш бус байдал, олон нийтийн сэтгэл зүйн онцлог, хууль сахиулах байгууллагын хариу арга хэмжээний чанар зэрэг олон хүчин зүйлээс хамаардаг болохыг тогтоов.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Түлхүүр үгс: Жагсаал цуглаан, гэмт хэрэг, криминологи, олон нийтийн сэтгэл зүй, шахалтын онол, деиндивидуализаци, урьдчилан сэргийлэлт
  topic: keywords
creator: Доржбат Э
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 61
ending page: 71
doi: 10.63570/fjafdr49

ЭРҮҮ ШҮҮЛТ ТУЛГАХ БОЛОН БУСАД ХЭЛБЭРЭЭР ХҮНЛЭГ БУС, ХЭРЦГИЙ ХАРЬЦСАНЫ УЛМААС ОЛЖ АВСАН НОТЛОХ БАРИМТЫН ХУУЛЬ ЗҮЙН УЧИР ХОЛБОГДОЛ
type: item
description: Товч агуулга: Эрүүгийн процессын хуульд эрүү шүүлт тулгаж олж авсан аливаа мэдээллийг нотлох баримтаар тооцохгүй байх талаар зохицуулалт байдаг ч түүнийг хэрхэн үнэлэх, цаашлаад үйлдсэн гэмт хэрэгт цагаатгах агуулгаар хэрэглэх боломжтой эсэх талаар онол, практикийн түвшинд тодорхойлсон судалгаа тодорхойлогдохгүй байна. иймээс эрүү шүүлт тулгах болон бусад хэлбэрээр хүнлэг бус, хэрцгий харьцсаны улмаас олж авсан нотлох баримтыг үнэлэх, хууль зүйн үр дагаврын талаар үндэсний болоод олон улсын эрх зүйн тогтолцооны түвшинд судалсны үндсэн дээр дүгнэлт боловсруулсан.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Түлхүүр үгс: эрүү шүүлт тулгах гэмт хэрэг, шударгаар шүүлгэх эрх, эрүүдэн шүүх.
  topic: keywords
creator: Сайнбаяр Н
creator: Нямцэрэн Д
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 55
ending page: 60
doi: 10.63570/whs0cf16

ЦАХИМ ОРЧИНД ҮЙЛДСЭН ЗАЛИЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙГ МӨРДӨН ШАЛГАХ АЖИЛЛАГААНД НӨЛӨӨЛЖ БУЙ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
type: item
description: Товч агуулга: Цахим орчинд үйлдсэн залилах гэмт хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагаа нь хууль сахиулах байгууллага, түүний дотор цагдаагийн байгууллагын алба хаагчдын хувьд шинээр тулгарч байгаа асуудал учраас энэ төрлийн гэмт хэргийн онцлог, мөрдөн шалгах ажиллагаануудын зорилго болон зохион байгуулалтын онцлог ялгааг тэр бүр мэдэхгүй, ялгаатай байдлыг ойлгож байгаа хэдий ч үйл ажиллагаандаа чухам юуг нь голлон анхаарах талаар хуримтлуулсан мэдлэг, туршлага, дадал бага байгаа учраас гэмт хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагаанд алдаа гарахгүй гэх баталгаа байхгүй юм. Цахим орчинд үйлдсэн залилах гэмт хэргийн эсрэг үр өгөөжтэй арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийн тулд мөрдөн шалгах ажиллагааг зөв, оновчтой зохион байгуулах, мөрдөн шалгах ажиллагаанд тулгамдаж буй бэрхшээл, мөрдөн шалгах ажиллагааны онцлогийг тодорхойлон гаргах нь энэ төрлийн гэмт хэргийг илрүүлэх, нотлох, мөрдөн шалгах арга хэмжээг оновчтой болгох боломжийг олгох явдал юм. Иймд цахим орчинд үйлдсэн залилах гэмт хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагааны онцлог, нөлөөлөх хүчин зүйлийг судлан авч үзлээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject:
  topic: keywords
  value: Түлхүүр үгс: Цахим орчинд үйлдсэн залилах гэмт хэрэг, Мөрдөн шалгах ажиллагаа. Цахим гэмт хэргийн онцлог, Мөрдөн шалгах ажиллагааны зохион байгуулалт, Нотлох баримт цуглуулах ажиллагаа, Мөрдөн шалгах ажиллагаанд тулгамдаж буй бэрхшээл, Хууль сахиулах байгууллагын чадавх, Мөрдөн шалгах арга хэмжээг оновчтой болгох
creator: Эрдэнэбаатар П
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 42
ending page: 54
doi: 10.63570/nb3awv67

МАЛ ХУЛГАЙЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ШАЛТГААН, НӨХЦӨЛ
type: item
description: Товч агуулга: Монгол орны үндэсний уламжлалт мал аж ахуйн өв соёл, мал сүргийг хамгаалах асуудлыг Улсын Үндсэн хуульд тусган бусад хууль тогтоомжоор баталгаажуулсан хэдий ч мал хулгайлах гэмт хэрэг тогтмол үйлдэгддэг түгээмэл хэргүүдийн нэг болсон. Энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажлыг төрийн бодлогын хэмжээнд төлөвлөж хэрэгжүүлэх явдал нь шинжлэх ухааны үндэстэй судалгаанд суурилан бодитой арга хэмжээ төлөвлөхөөс ихээхэн хамаарна. Сүүлийн жилүүдэд төв орон нутгийн түвшинд зохион байгуулж буй урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээнүүд нь тодорхой үр дүнд хүрч байгаа ч мал хулгайлах гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажил нь олон нийтийн оролцоонд тулгуурласан, сүүлийн үеийн технологид суурилсан, олон талт арга хэмжээг тасралтгүй зохион байгуулах хэрэг шаардлагатай байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Түлхүүр үг: Мал хулгайлах гэмт хэрэг, шалтгаан нөхцөл, нэгдсэн арга хэмжээ, урьдчилан сэргийлэх, хэрэгжилт, эрчимжүүлэх, хамтарсан бүлгэм, хяналт, малын гарал үүслийн гэрчилгээ, малчин, хоршоо
  topic: keywords
creator: Бат-Очир Лувсан
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 32
ending page: 41
doi: 10.63570/5j2tvv11

НИЙТИЙН ХЭВ ЖУРАМ ХАМГААЛАХ БОДЛОГЫН ҮР НӨЛӨӨГ ҮНЭЛЭХ ШАЛГУУР, ИНДИКАТОРЫН ШИНЭ ЗАГВАР
type: item
description: Товч агуулга. Нийтийн хэв журам хамгаалах бодлогын хэрэгжилт, үр нөлөөг бодитой үнэлэх нь хууль сахиулах байгууллагын үйл ажиллагааны чанар, иргэдийн аюулгүй байдал, хүний эрхийн баталгаанд чухал ач холбогдолтой. Монгол Улсын цагдаагийн байгууллагаас хэрэгжүүлж буй нийтийн хэв журам хамгаалах бодлого нь олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах, зөрчил, эмх замбараагүй байдлаас урьдчилан сэргийлэхэд чиглэсэн төлөвлөгөөт болон нөхцөл байдалд тулгуурласан эргүүл, хяналт-шалгалт, иргэдтэй хамтран ажиллах арга хэмжээгээр бодитой хэрэгжиж байна. Хэрэгжилтийн төлөв байдлыг ажиглавал хууль зөрчлийн илрүүлэлт, шуурхай арга хэмжээ авах чадвар сайжирч байгаа боловч хүний нөөц, техник хэрэгслийн хүрэлцээ, орон нутгийн онцлогт нийцсэн зохион байгуулалтын асуудал бодлогын үр нөлөөнд тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөөр байна Гэвч Монгол Улсад нийтийн хэв журам хамгаалах бодлогын үр нөлөөг системтэй, хэмжигдэхүйц шалгуур, индикатороор үнэлэх нэгдсэн загвар хангалтгүй байна. Энэхүү өгүүлэлд нийтийн хэв журам хамгаалах бодлогын үр нөлөөг үнэлэх онолын үндсийг судалж, олон улсын туршлагад тулгуурлан үр дүн, үйл явц, хүний эрх, олон нийтийн итгэлцэлд суурилсан шинэ үнэлгээний загварын талаарх өөрийн бодомжоо товч танилцуулж байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Түлхүүр үгс: нийтийн хэв журам, бодлогын үнэлгээ, шалгуур, индикатор, цагдаагийн үйл ажиллагаа, хүний эрх
  topic: keywords
creator: Баянмөнх Балжинням
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 22
ending page: 32
doi: 10.63570/04775827

МОНГОЛ УЛСЫН ЦАГДААГИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН ИННОВАЦЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь цагдаагийн байгууллагын инновацын хөгжлийн онолын үндэс, олон улсын сайн туршлага, Монгол Улсын цагдаагийн байгууллагын нөхцөл дэх боломж, тулгамдсан асуудлыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр судлан дүгнэхэд оршино. Судалгааны арга зүйд баримт бичгийн шинжилгээ, харьцуулсан судалгааны аргыг тус тус ашигласан. Үр дүнд нь АНУ, БНХАУлс, Европын холбоо, Япон, Сингапур, Солонгос зэрэг орны цагдаагийн байгууллагын технологийн инновац, байгууллагын өөрчлөлтийн туршлагыг танилцуулж, Монголын нөхцөлд нутагшуулах боломжийг судалсан. Судалгааны үр дүнгээс харахад Монгол Улсад цагдаагийн байгууллагын инновацыг хөгжүүлэх суурь боломж байгаа боловч санхүүгийн хязгаарлалт, хүний нөөцийн чадавх, эрх зүйн орчны зохицуулалт сул байгаа зэрэг сорилтууд тулгарч байна. Судалгааны дүгнэлтээр цагдаагийн байгууллагын инновац нь ирээдүйд хууль сахиулах үйл ажиллагааны гол тулгуур болох бөгөөд олон улсын сайн туршлагыг Монгол Улсын цагдаагийн байгууллагын онцлогтой уялдуулан бодитоор хэрэгжүүлэх шаардлагатайг онцолж байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Түлхүүр үгс: Цагдаагийн байгууллага, инновац, технологи, олон улсын туршлага.
  topic: keywords
creator: Ганбат О
creator: Алтансоёмбо Ш
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 10
ending page: 21
doi: 10.63570/9kj2kb56

ШУДАРГААР ШҮҮЛГЭХ ЭРХИЙН БАТАЛГАА БА ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ ХУУЛЬД ОРУУЛСАН НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ЭРХ ЗҮЙН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Товч агуулга: Монгол Улсад “байцаан шийтгэх” агуулга, үзэл баримтлал, зарчимтайгаар Монгол Улсад 90 жил хэрэгжиж ирсэн Эрүүгийн процесс хууль нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль гэсэн нэршилтэйгээр 2017 онд батлагдсанаас хойш нийт 20 удаагийн нэмэлт, өөрчлөлт оржээ. Эрүүгийн процесст Шударгаар шүүлгэх эрх “эрх ашиг нь хөндөгдөж буй хүн” болон шударгаар шүүх бүрэн эрх “Төр иргэнээ хамгаалах, зөрчигдсөн эрхийг сэргээх үүрэг” тэнцвэртэй байх шаардлагатай. Миний бие Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд орсон нэмэлт, өөрчлөлтүүдийг нийтлэг шинжээр нь 6 ангилж, тэдгээрийн агуулга нь Шударгаар шүүлгэх эрхийн тэнцвэрт байдал алдагдахад хүргэх эрсдэлийн талаар хийсэн дүн шинжилгээг товчлон танилцууллаа. Өгүүлэлдээ шударгаар шүүлгэх эрхийг хуулиар хамгаалах оновчтой тогтолцоо бүхий эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх үйл явцыг боловсронгуй болгох бодлогын санал, дүгнэлт тусгав.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject:
  topic: keywords
  value: Түлхүүр үгс: Шударгаар шүүлгэх эрхийн тэнцвэрт байдал, Хэрэг, маргаан шийдвэрлэх процесс хууль, Эрүүгийн процесс хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт, Эрүүгийн болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг боловсронгуй болгох, хэрэгжилтийг хангах байнгын ажлын хэсэг.
creator: Батзориг Бадам
rights: Copyright (c) 2026 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 1
ending page: 9
doi: 10.63570/0jt5vh53

МОНГОЛ УЛС БА БҮГД НАЙРАМДАХ ХЯТАД АРД УЛСЫН МӨНГӨ УГААХ, ТЕРРОРИЗМТОЙ ТЭМЦЭХ ХУУЛЬ ЭРХ ЗҮЙН ХАРЬЦУУЛАЛТ
type: item
description: Товч агуулга. Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэх нь үндэсний болон олон улсын аюулгүй байдалд шууд нөлөөлдөг, санхүүгийн тогтвортой байдлыг алдагдуулах гол хүчин зүйл болдог. Тиймээс улс орон хууль эрх зүйн нарийн зохицуулалтыг хэрэгжүүлж, санхүүгийн байгууллагын үйл ажиллагаанд хяналт тогтоох механизмыг бүрдүүлдэг. Энэхүү судалгаагаар Монгол Улс болон БНХАУ-ын мөнгө угаах болон терроризмтой тэмцэх хууль эрх зүйн зохицуулалтыг харьцуулан авч үзсэн бөгөөд үндсэн чиглэл, хяналт, тайлагнал, шийтгэл, олон улсын хамтын ажиллагаа, шинэчлэлийн чиг хандлага зэрэг олон түвшинг хамруулсан болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Мөнгө угаах, терроризм, аюулгүй байдал, хууль тогтоомж, харьцуулсан судалгаа.
  topic: keywords
creator: Мандах Ц
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 144
ending page: 148
doi: 10.63570/8szd3s65

ХУУЛЬ САХИУЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБА ХААГЧДЫН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД НӨЛӨӨЛЖ БУЙ ЗАРИМ ХҮЧИН ЗҮЙЛИЙН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү өгүүлэлд Монгол Улс дахь хууль сахиулах байгууллагын албан хаагчдын аюулгүй байдалд нөлөөлж буй хүчин зүйлсийг макро (нийгмийн), мезо (байгууллагын), микро (хуулийн) түвшинд шинжилсэн. Статистик шинжилгээнээс харахад аюулгүй байдлын асуудал ноцтой түвшинд хүрсэн бөгөөд үүнд нөлөөлж буй гол хүчин зүйлсийг тодорхойлсон. Макро түвшинд, алба хаагчдын аюулгүй байдалд нөлөөлөх хамгийн суурь шалтгаан нь нийгэм дэх төрийн легитимт байдал алдагдаж, иргэдийн төрдөө итгэх итгэл буурсантай холбоотойг онцолж, мезо түвшинд цагдаагийн байгууллагын хүний нөөцийн бодлого нь жендерийн тэгш байдлын үндэсний бодлоготой уялдаагүй, эмэгтэй алба хаагчдын тоо болон удирдах албан тушаал дахь оролцоо хангалтгүй байгааг тодорхойлж, микро түвшинд, алба хаагч-иргэний шууд харилцан үйлчлэл болон эрх зүйн ойлголтын зөрүүг шинжлэхийг зорьсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Жендер, хууль сахиулагч, цагдаагийн алба хаагч.
  topic: keywords
creator: Номинчулуун Владимир
creator: Буман-Аюуш Э
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 130
ending page: 143
doi: 10.63570/cp0m5y38

ХУУЛЬ САХИУЛАГЧИЙГ АЛБАН ҮҮРГЭЭ ГҮЙЦЭТГЭХТЭЙ НЬ ХОЛБОГДУУЛАН АЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН СУБЬЕКТИВ ТАЛ
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү өгүүлэлд хууль сахиулагчийг албан үүргээ гүйцэтгэхтэй нь холбогдуулан алах гэмт хэргийн субьектив талыг эрүүгийн эрх зүйн онол, практикийн үүднээс судлахыг зорилоо. Тодруулбал, Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн одоогийн зохицуулалт (10.1 дүгээр зүйлийн 2.9 дэх хэсэг) нь тухайн гэмт хэргийг “албан үүрэгтэй нь холбогдуулж” гэсэн ерөнхий нэр томьёогоор хязгаарлаж байгааг онцолж, гэмт этгээдийн зорилго, сэдлийг тодорхой тусгах шаардлагыг эрэлхийллээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Эрхэлж байгаа ажил, албан үүрэг, субьектив тал, хууль сахиулагч.
  topic: keywords
creator: Амарсанаа Вандан-Иш
creator: Буман-Аюуш Э
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 116
ending page: 129
doi: 10.63570/4ewtbt13

МОНГОЛ ХҮНИЙ ГАДНА ДҮР ТӨРХИЙГ БҮСЧИЛЖ СУДАЛСАН СУДАЛГАА
type: item
description: Товч агуулга: Криминалистикийн шинжлэх ухааны нэг өвөрмөц салбар нь хүний гадна дүр төрх судлал билээ. Хүний гадна дүр төрх судлалыг гэмт хэрэгтэй тэмцэхэд ашигладаг. Хүний гадна дүр төрх судлалын адилтгалын болон оношилгооны шинжилгээ хийж гэмт хэргийг илрүүлэхэд ашиглаж байна. Практикаас харахад хүний гадна дүр төрхийн оношилгооны шинжилгээ түгээмэл хийгдэхгүй байгаа ба шийдвэрлэх асуудал нь хязгаарлагдмал байна. Иймд хүний гадна дүр төрхийн талаар судалгаа хийж бүсчлэн ангилах боломжийг судлах шаардлагатай байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Хүний гадна төрх, бүсчилсэн судалгаа, байгаль газар зүй, хүүхдийн биеийн онцлог
  topic: keywords
creator: Энх-Онон Ө
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 105
ending page: 115
doi: 10.63570/r9yqjn63

ИРГЭНИЙ ХЭРГИЙН ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭХ АЖИЛЛАГААНД СААД УЧРУУЛАХ, ЗАЙЛСХИЙХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ГАРАЛТ БА ШИЙДВЭРЛЭЛТ
type: item
description: Товч агуулга: Монгол Улсын иргэн зөрчигдсөн эрхээ сэргээлгэхээр буруутай этгээдийг шүүхэд мэдүүлж, гомдол, нэхэмжлэл гарган хандах эрхтэй бөгөөд иргэний эрх зүйн хариуцлагын хүрээнд эд баялагтай холбоотой зөрчигдсөн эрхийг зөвхөн иргэний хэргийн шүүх шийдвэрлэж, шүүхийн шийдвэр гарч, хуулийн хүчин төгөлдөр болсон нөхцөлд буруутай этгээдэд хохирогч буюу нэхэмжлэгчийн хохирлыг заавал төлөх үүрэг хүлээдэг. Шүүхийн шийдвэр бүр заавал биелэгдэх шинжийг агуулж байдаг тул сайн дураар төлбөр төлөхөөс зайлсхийвэл төрөөс албадан гүйцэтгэх журмаар шүүхийн шийдвэрийн биелэлтийг хангуулна. Энэхүү өгүүллийн хүрээнд судлаачийн зүгээс албадан гүйцэтгэх буюу иргэний хэргийн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааны явцад хариуцагч шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаанд саад учруулах, зайлсхийх гэмт хэрэг үйлдсэн гэмт хэргийн шийдвэрлэлтийн талаарх судалгааг толилуулах болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Иргэний хэргийн шүүхийн шийдвэр, албадан гүйцэтгэх ажиллагаа, эрүүгийн хариуцлага, төлбөр төлөгч.
  topic: keywords
creator: Бямба-Эрдэнэ С
creator: Сумъяабазар Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 93
ending page: 104
doi: 10.63570/vq9var67

ЦЭРГИЙН АНГИ, БАЙГУУЛЛАГАД ҮЙЛДЭГДЭЖ БУЙ ЦЭРГИЙН АЛБАНЫ ЭСРЭГ ГЭМТ ХЭРГИЙН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ: ХҮНИЙ АМЬ НАС, ЭРҮҮЛ МЭНДЭД УЧИРСАН ХОХИРЛЫН АСУУДАЛ
type: item
description: Товч агуулга: Сүүлийн жилүүдэд Зэвсэгт хүчин, батлан хамгаалах салбар, бусад төрөл мэргэжлийн цэргийн анги, байгууллагуудад хүний эрхийн зөрчлүүд үүсээд байгаатай холбогдуулан, цэргийн анги байгууллагын албаны зохион байгуулалт, албан үүрэг гүйцэтгэж байхдаа албаны журам зөрчсөн, гэмт хэрэг, зөрчлийн статистик мэдээнд бүртгэсэн зарим хүний эрхийн зөрчлийн хэлбэр, нэр томьёо, гарсан гэмт хэрэг, зөрчлийн бүртгэлд, дүн шинжилгээ хийж нөхцөл байдлыг судлан үзэж энэхүү өгүүлэлдээ үүсэж буй хүний эрхийн зөрчлүүд талаар авч үзлээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Цагдаагийн байгууллага, Зэвсэгт хүчин, Хилийн цэрэг, Дотоодын цэрэг, Хугацаат цэргийн алба хаагч, Цэргийн алба хаагч
  topic: keywords
creator: Мэндбаяр Г
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 81
ending page: 92
doi: 10.63570/4v5f6392

ГЭМТ ХЭРГИЙН УЛМААС ХҮНИЙ СЭТГЭЦЭД УЧИРСАН ХОР УРШГИЙГ НӨХӨН ТӨЛӨХ ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ХЭРЭГЦЭЭ, ШААРДЛАГА
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү судалгааны ажлын хүрээнд аливаа гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг хууль эрх зүйн хүрээнд хэрхэн тогтоож, түүнийг үнэлж, шүүхийн журмаар нөхөн төлж байгаа тухай онолын үндэслэлийг судалж, практикт гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг барагдуулах хууль эрх зүйн хэрэгжилт ямар түвшинд байгаа талаар гадаад улсын сайн жишгээс харьцуулан судалж, хууль зүйн шинжлэх ухааны норматив арга болон нийгмийн хүсэл зоригийг илэрхийлж нарийвчилсан оновчтой байдлаар авч үзэх үүднээс анализ, синтез хийх аргыг ашиглаж, энэ төрлөөр судалгаа хийсэн зарим улс орны хууль эрх зүйн хэм хэмжээ, шүүхийн шийдвэрүүдэд харьцуулсан судалгаа хийж, шийдвэрлэх арга замыг тодорхойлохыг зорилоо.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Сэтгэцэд учирсан хор уршиг, сэтгэцэд учирсан хохирлыг нөхөн төлөх, үнэлэх, аргачлал.
  topic: keywords
creator: Хонгорзул Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 71
ending page: 80
doi: 10.63570/26x6q231

ГАДААДЫН ЗАРИМ ОРНЫ ХОРИХ ЯЛЫН БОДЛОГО, ХЭРЭГЖИЛТИЙН ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү судалгааны ажил нь Арабын Нэгдсэн Эмират, Саудын Араб, Казахстан, Бразил, Шинэ Зеланд, Герман, Австри, Австрали зэрэг улс орнуудын хорих ялын түүхэн хөгжил, бодлого, хорих ялын хэмжээ, үр нөлөөг харьцуулан судалсан болно. Судалгааны үр дүнд улс орнуудын ял шийтгэлийн тогтолцоонд өөр өөр загвар, хууль эрх зүйн онцлог, хүний эрхийн асуудлууд байгааг илрүүлж, Монгол Улсад хорих ялын бодлогыг боловсронгуй болгоход хэрэгжүүлж болох сайн туршлагуудыг тодорхойлсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Хорих ял, бүх насаар хорих, ялын бодлого үр нөлөө, урьдчилан сэргийлэх бодлого.
  topic: keywords
creator: Мөнхзул Баатар
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 64
ending page: 70
doi: 10.63570/w8ed8d02

МЭДЭЭЛЛИЙН ИЛ ТОД БАЙДАЛ БА МӨРДӨН ШАЛГАХ НУУЦ АЖИЛЛАГАА
type: item
description: Товч агуулга: Монгол Улсын нийтийн мэдээллийн ил тод байдал, иргэдийн мэдээлэл хүлээн авах, хайх эрхийг эдлүүлэх, хуулиар хязгаарлах нөхцөл шаардлага болон эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зарим оролцогчдод хавтаст хэргийн материал танилцуулах, хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын явцад төрийн нууцыг хадгалах, хамгаалах үндэслэл журам, мөрдөн шалгах нууц ажиллагааны нууцлалыг хангах эрх зүйн зохицуулалтын талаар өгүүлсэн болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрх, хавтаст хэргийн материал, төрийн нууцад хамаарах мэдээлэл, нууц ажиллагааны магадалгаа, нууцлал, аюулгүй байдал
  topic: keywords
creator: Доржсүрэн Ч
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 52
ending page: 63
doi: 10.63570/6db2kf47

ЭХ СУРВАЛЖИЙН ОНОЛ БА ХӨДӨЛМӨРИЙН ХУУЛЬ ТОГТООМЖИЙН ХЭРЭГЖИЛТИЙН ЗАРИМ АСУУДАЛ
type: item
description: Товч агуулга: Практикт Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлж, шүүхээс маргааныг шийдвэрлэхэд холбогдох хууль тогтоомжийг хэрэглэж байгаа хэдий ч хөдөлмөрлөх эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зарим тохиолдолд зөрчигдөж байдаг. Эх сурвалжийн онолын хүрээнд, тус хууль тогтоомжийн онцлогийн дагуу, талууд хууль хэрэгжүүлэх, шүүхээс хууль хэрэглэхтэй холбоотой зарим асуудлыг онолын болон практик хэрэгжилтийн үүднээс авч үзэхэд оршино. Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн талаар судлаачид авч үзсэн байдаг. Судлаачийн зүгээс тодорхой заалтууд, эх сурвалжийн онолын нэгдмэл байдлын хүрээнд асуудлыг авч үзлээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Эх сурвалжийн онол, суурь хэм хэмжээ, зохистой тэнцвэрт байдал, захиргааны хэм хэмжээний акт, хөдөлмөрийн дотоод хэм хэмжээ, хөдөлмөрийн эрх зүйн хэм хэмжээ тогтоосон акт
  topic: keywords
creator: Болормаа Ё
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 42
ending page: 52
doi: 10.63570/1pcv2f13

ДОРОМЖЛОХ НЬ ХУДАЛ МЭДЭЭЛЭЛ ТАРААХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ШИНЖГҮЙ ГЭЖ ДҮГНЭСЭН УЛСЫН ДЭЭД ШҮҮХИЙН ТОГТООЛД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Товч агуулга: Эрүүгийн хуулийн 13.14 дүгээр зүйл Худал мэдээлэл тараах гэмт хэрэгт 2020-2024 оны эхний хагаст нийт 2260 хэрэг бүртгэл үүссэн нь хэвлэлийн эрх чөлөөг хязгаарлахад томоохон нөлөөлөл үзүүлж байна. Үндсэн хуулийн цэцээс 2024 оны наймдугаар сарын нэгний өдөр Эрүүгийн хуулийн 13.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг Монгол улсын Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн эсэх асуудлаар маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагаа үүсгэх тухай 98 дугаар тогтоол гарсан. Худал мэдээлэл тараах гэмт хэрэгтэй холбоотой Улсын Дээд Шүүхээс 2024 оны 10 дугаар сарын хоёрны өдөр шийдвэрлэсэн дугаар 2024/ХШТ/110 тогтоол нь тус гэмт хэргийг хяналтын шатнаас шийдвэрлэсэн хамгийн анхны тохиолдол учраас тус шүүхийн шийдвэрийг сонгон авсан нь судалгаа шинжилгээ болон хууль хэрэглээний ач холбогдолтой хэмээн үзсэнээр сонгон авах үндэслэл болов. Эндээс үзвэл, гүтгэх, гутаах, доромжлох өөр хоорондоо харилцан адилгүй гурван тусдаа үйлдэлд Эрүүгийн хуулийн 13.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу худал мэдээлэл тараах гэмт хэрэгт холбогдуулан ял шийтгэл хүлээлгэхгүй байхаар шийдвэрлэсэн нь практикт хууль хэрэглээний нэгдмэл байдлыг хангах түүхэн ач холбогдол бүхий шийдвэр болсон гэж дүгнэж болохоор байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөө
  topic: keywords
subject: хэвлэн нийтлэх эрх чөлөө
  topic: keywords
subject: худал мэдээлэл тараах
  topic: keywords
subject: гүтгэх, гутаах
  topic: keywords
creator: Пүрэвсүрэн Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 32
ending page: 41
doi: 10.63570/2nxm1c60

БОЛГООМЖГҮЙГЭЭР ХОР УРШИГ ХАМТРАН УЧРУУЛАХ ҮЙЛДЛИЙН ЭРҮҮГИЙН ЭРХ ЗҮЙН АСУУДАЛ
type: item
description: Товч агуулга: Эрүүгийн эрх зүйн шинжлэх ухаанд гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинжийг нэмэгдүүлдэг нэг үзүүлэлт нь гэмт хэрэгт хамтран оролцох хэлбэртэй байдаг. Гэмт хэрэг үйлдэхэд хамтран оролцох асуудал зөвхөн гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр үйлдэгдсэн гэмт хэрэгт л тодорхойлогддог шинж юм. Гэвч дан ганц санаатай гэлтгүй, болгоомжгүй гэмт хэрэгт хэд хэдэн этгээд өөрийн үйлдлээр хор уршигт хүргэх тохиолдол байсаар байна. Хамтран оролцох асуудал нь зөвхөн санаатай гэмт хэрэгт хэрэглэгддэг тогтсон ухагдахуун тул болгоомжгүй гэмт хэрэгт хамт оролцож байгаа үйл явцыг “хамтын үйл ажиллагаа” хэмээн нэрших шаардлагатайг тодорхойлж, үүнтэй холбоотой эрүүгийн эрх зүйн шинжлэх ухааны хүрээн дэх тулгамдаж буй асуудлыг энэхүү өгүүллээр хөндөж, шийдлийг боловсруулсан.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Гэм буруугийн хэлбэр
  topic: keywords
subject: болгоомжгүй гэмт хэрэг
  topic: keywords
subject: гэм хор учруулах
  topic: keywords
creator: Сайнбаяр Наранбаатар
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 25
ending page: 31
doi: 10.63570/y6na4076

НАСАНД ХҮРЭЭГҮЙ ХҮНИЙ ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ АЖИЛЛАГААГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү өгүүллээр Монгол Улсад насанд хүрээгүй хүний эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны өнөөгийн байдалд дүн шинжилгээ хийж, цаашид хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг сайжруулах арга замын талаар хөндөхийг зорилоо. Монгол Улсын 2015 оны Эрүүгийн хуульд насанд хүрээгүй хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан ажиллагааг тусгайлан зохицуулсан ч хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа нь хүүхдийн эрхийг бүрэн хангаж чадахгүй байна. Монгол Улсын хэмжээнд хүүхдийн гэмт хэрэгт холбогдсон байдлыг авч үзвэл, 2018 онд 956, 2019 онд 1356, 2020 онд 990, 2021 онд 921, 2022 онд 1540 хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдон шалгагдсан нь хүн амтай харьцуулахад бага тоо биш юм. Японд насанд хүрээгүй хүмүүсийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа нь Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулиас гадна Хүүхдийн тухай хууль гэж нэрлэгддэг тусдаа хуулиар зохицуулагддаг бөгөөд хэргийг гэр бүлийн шүүх гэж нэрлэгддэг тусдаа шүүх шийдвэрлэдэг. Сүүлийн жилүүдэд зөвхөн Япон гэлтгүй Солонгос, Сингапур зэрэг Азийн орнуудад насанд хүрээгүйчүүдийн тусгай шүүх байгуулж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа, нийгэмшүүлэх ажлыг үр дүнтэй хэрэгжүүлж байгаа сайн туршлага сүүлийн үед бий. Тиймээс Монгол Улсад Азийн бусад орны жишгээр насанд хүрээгүй гэмт хэрэгтнүүдийн шүүхийг тусад нь байгуулах шаардлагатайг илтгэлээр хэлэлцэх юм. Ингэхдээ Япон, Солонгос, АНУ-ын жишиг туршлагыг судалж, өөрийн орны нөхцөл байдалтай харьцуулан тодорхой арга замыг эрэлхийлсэн.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Насанд хүрээгүй хүн
  topic: keywords
subject: хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа
  topic: keywords
creator: Одонгэрэл Т
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 14
ending page: 25
doi: 10.63570/ypq6bz70

ЭРХ МЭДЭЛ, АЛБАН ТУШААЛЫН БАЙДЛАА УРВУУЛАН АШИГЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН НОТЛОХ АЖИЛЛАГААНЫ ЗАРИМ ОНЦЛОГ
type: item
description: Товч агуулга: Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийг нотлох ажиллагаа тус гэмт хэргийг үйлдсэн арга, учруулсан хор хохирол, шалтгаант холбоог тогтоох, гэмт хэргийн сэдэл, зорилго, гэмт хэрэг үйлдэх явцдаа хуурамч бичиг баримт үйлдсэн, засварласан эсэх, гэмт хэрэг үйлдэгдэх үеийн нөхцөл байдал, гадаад дотоод хүчин зүйл болон тухайн гэмт хэргийн хань хамсаатны хүрээ зэргийг нотлон тогтооход чиглэгдэнэ. Тус өгүүллээр энэ төрлийн гэмт хэргийн нотлох ажиллагааны онцлогийг тодорхойлж, оновчтой хэрэгжүүлэх, мөрдөн шалгах ажиллагааны үр өгөөжийг дээшлүүлэх тодорхой санал боловсруулахыг эрмэлзсэн болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Эрх мэдэл
  topic: keywords
subject: өөртөө болон бусдад эдийн ба эдийн бус давуу байдал үүсгэх
  topic: keywords
subject: мөнгөн хадгаламж
  topic: keywords
creator: Ганхуяг Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-06
publication date: 2026-03-06
starting page: 1
ending page: 13
doi: 10.63570/36qf1f37

ҮНДЭСЛЭЛГҮЙГЭЭР ХӨРӨНГӨЖИХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ХЭРЭГЦЭЭ, ШААРДЛАГА, ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ
type: item
description: Хураангуй: Үндэслэлгүй хөрөнгөжих гэмт хэргийн зүйлчлэл дээр авлига, албан тушаалын суурь гэмт явдлыг нотлохоос илүүтэйгээр үндэслэлгүй хөрөнгөжих гэмт хэргийг нотлохыг гол зорилгоо болгодог. Өөрөөр хэлбэл хуульд заасан Авлигын гэмт хэргийн эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах, нийтийн болон гадаад улсын төрийн байгууллага, олон улсын байгууллагын албан тушаалтан хахууль авах хахууль өгөх, улсын нөөцийг хууль бусаар зарцуулах үрэгдүүлэх, төсвийн хөрөнгийг зориулалтын бусаар зарцуулах гэх мэт суурь гэмт хэргийг илрүүлж нотлохдоо үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих гэмт хэргийг давхар зүйчлэх, эсвэл суурь гэмт хэрэг нь нотлогдохгүй тохиолдолд тухайн холбогдогч этгээд олсон орлогоо хууль ёсны эх үүсвэрээс гаралтай гэдгийг нотолж чадахгүй бол үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих гэмт хэргээр дангаар нь зүйлчилж шийтгэл ногдуулна гэсэн үг.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Үндэслэлгүй хөрөнгөжих
  topic: keywords
subject: авлига
  topic: keywords
subject: гэмт хэргийн зүйлчлэл
  topic: keywords
subject: хууль ёсны эх үүсвэр
  topic: keywords
creator: Баярцогт Х
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 127
ending page: 140
doi: 10.63570/gn4qnx23

ЦАХИМ СЭТГҮҮЛЗҮЙН МЭДЭЭ, МЭДЭЭЛЛИЙН ШҮҮЛТҮҮР БА ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ, ЧИГ ХАНДЛАГА
type: item
description: Товч агуулга: Өнөөдөр хүн төрөлхтөн өөрөө, өөрийнхөө бүтээсэн технологийн шийдэл, гарах үр дүн, аюулгүй байдлыг хянахын тулд эргээд хиймэл оюун ухааныг ашиглах асуудлыг хөндөх болжээ. Тэр дундаа хууль эрх зүйн хувьд. Гэвч хүний өөрийнх нь заяагдмал мөн чанарт, нийгмийн амьдралын гол тохируулгад нийцэх “программчлал” нь ямар байх вэ гэсэн асуулт урган гарч мэдэх юм. Технологийн хөгжлийн үр дүнд цахим мэдээллийн хэрэглээ нэмэгдэж, хиймэл оюун ухаан мэдээллийг боловсруулж, түгээхэд чухал нөлөө үзүүлж байна. Гэвч цахим орчин дахь худал мэдээлэл, гэмт хэргийн гаралт нэмэгдэж байгаа нь хууль эрх зүйн зохицуулалтын шаардлагыг бий болгож байна. Цахим мэдээллийн шүүлтүүр нь хүний эрхийг хамгаалах, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангахад чухал үүрэгтэй. Гэвч энэ нь үг хэлэх эрх чөлөөг хязгаарлахгүйгээр зохицуулагдах ёстой. Монгол Улсад энэ чиглэлд эрх зүйн шинэчлэл хийх шаардлага бий болсныг нотлон харуулна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Цахим сэтгүүл зүй
  topic: keywords
subject: контент шүүлтүүр
  topic: keywords
subject: агуулгын шүүлтүүр
  topic: keywords
subject: цензур тогтоох
  topic: keywords
creator: Эрдэнэчимэг Т
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 118
ending page: 126
doi: 10.63570/24gjxm89

ТАТВАР ТӨЛӨХӨӨС ЗАЙЛСХИЙХ ГЭМТ ХЭРГИЙН НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ, ЧИГ ХАНДЛАГА
type: item
description: Товч агуулга: Монгол Улс дахь татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэргийн өнөөгийн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийж, шалтгаан, нөхцөл, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх үр дагавар, чиг хандлагыг тодорхойлж, энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох талаар дурдсан. Улсын хэмжээний статистик мэдээллээс үзэхэд, татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэргийн гаралт сүүлийн жилүүдэд нэмэгдэж байна. Энэ нь татварын бодлого, хяналтын механизмын сул, татварын ачаалал, эдийн засгийн тогтворгүй байдал зэрэг хүчин зүйлээс шалтгаалж байна. Иймд татварын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг сайжруулах, хяналтын тогтолцоог боловсронгуй болгох, татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэргийг илрүүлэхэд орчин үеийн технологийн дэвшлийг ашиглах, олон улсын туршлагыг нэвтрүүлэх, татварын болон хууль сахиулах байгууллагын хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Татвар
  topic: keywords
subject: эдийн засгийн гэмт хэрэг
  topic: keywords
subject: эрх зүйн зохицуулалт
  topic: keywords
subject: хяналтын тогтолцоо
  topic: keywords
creator: Анхбаяр Г
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 109
ending page: 117
doi: 10.63570/c1qxj303

ТӨРИЙН ЦЭРГИЙН БОЛОН ХУУЛЬ САХИУЛАХ БАЙГУУЛЛАГУУДЫН ТУСГАЙ АЖИЛЛАГААНЫ ХҮЧНИЙ (SOF, SWAT) ЭКСТРЕМИЗМ, РАДИКАЛЧЛАЛД ӨРТӨМТГИЙ БАЙДАЛД ХИЙСЭН СУДАЛГАА
type: item
description: Товч агуулга: Барууны улсуудын цэргийн тусгай ажиллагааны хүчин (цаашид “SOF” гэх), хууль сахиулах албаны тусгай бэлтгэлтэй мэргэшсэн тактикийн нэгж (цаашид “SWAT” гэх)-ийн алба хаагчид хэт барууны экстремист, радикалчлалд өртөх байдал, түүнд нөлөөлж болзошгүй хүчин зүйлийг талаар судалсан. Ингэхдээ ХБНГУ, Канад, Австрали, АНУ зэрэг улсын 6 элит нэгжийн хууль бус үйлдэл, ёс суртахууны зөрчлийн талаар мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан ажлын хэсгийн тайланд үндэслэн үндэс угсаа, хүйсийн ялгаатай байдал, элит дайчдын бусдаас өөр байх, ялгарах, хаалттай байдлын онцлог, өөрийн үзэл бодол, итгэл үнэмшлийг зөв гэж үзэх нь хэт барууны экстремизм, радикалчлалд өртөгдөх хүчин зүйл болж болзошгүй талаар дурдсан. Мөн төрийн цэргийн байгууллагуудын тусгай хүчин болон хууль сахиулах албаны SWAT багууд ийм төрлийн үйл ажиллагаанаас ангид байх, урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай болохыг онцолсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Тусгай ажиллагааны хүчин
  topic: keywords
subject: тусгай зэвсэг
  topic: keywords
subject: тактик
  topic: keywords
subject: хууль сахиулах үйл ажиллагаа
  topic: keywords
subject: экстремист радикал үзэл
  topic: keywords
creator: Булгантамир Х
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 97
ending page: 108
doi: 10.63570/m9amm868

КРИМИНОЛОГИЙН СОНГОДОГ ОНОЛЫН ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү илтгэл нь криминологийн сонгодог онолын харьцуулсан судалгаа, түүний үүсэл, хөгжлийн талаар судалсан болно. Сонгодог криминологийн онол нь 18-р зуунд Чезаре Беккариа, Жереми Бентам зэрэг эрдэмтдийн үзэл санаанаас үүдэлтэй бөгөөд гэмт хэргийн шалтгааныг хувь хүний сонголт, оновчтой шийдвэр гаргалтад суурилан тайлбарладаг, хүний эрх, шударга ёсыг хамгаалах зарчмаар ял шийтгэлийн үр нөлөөг онцолж, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэхэд хууль зүйн зохицуулалт, шийтгэлийн үр дагаврыг чухалчилдаг. Илтгэлд криминологийн сонгодог онолын үндсэн зарчмуудын талаар авч үзэж, криминологийн судалгааны хандлагыг Азийн болон Европын криминологичдын судалгаанд тулгуурлан харьцуулан дүгнэж, орчин үеийн эрүүгийн бодлогод хэрхэн нөлөөлж буйг судлахыг зорьсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Сонгодог онол
  topic: keywords
subject: гэмт хэрэг
  topic: keywords
subject: ял шийтгэл
  topic: keywords
subject: шийтгэлийн үр нөлөө
  topic: keywords
subject: гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх
  topic: keywords
subject: шударга ёс
  topic: keywords
creator: Мөнхзул Баатар
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 82
ending page: 96
doi: 10.63570/0a639250

БАГА НАСНЫ ХҮҮХДИЙГ ХҮЧИНДЭХ ГЭМТ ЯВДЛЫН ШАЛТГААН, НӨХЦӨЛ
type: item
description: Товч агуулга: Хүүхдийн эрхийн зөрчлийн ноцтой хэлбэр нь хүчирхийлэл, тэр дундаа “бэлгийн хүчирхийлэл” юм. 1989 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдөр баталж, 1990 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлсэн “Хүүхдийн эрхийн тухай” конвенцод арван найман насанд хүрээгүй бүх хүнийг “хүүхэд” гэж тодорхойлсон бол, Монгол Улсын эрүүгийн хууль, тогтоомжид 14 хүртэлх насны хүүхдийг “бага насны хүүхэд” гэж ойлгохоор хуульчилсан. Монгол Улсад хүчин төгөлдөр хэрэгжиж буй Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид “хүчиндэх” гэмт хэргийг бага насны хүүхдийн эсрэг үйлдсэн бол хүчиндэх гэмт хэргийн хүндрүүлэх бүрэлдэхүүнд тооцож, арван хоёр жилээс хорин таван жил, цаашлаад бүх насаар хорих ял шийтгэхээр заасан. Монгол Улсад бага насны хүүхдийг хүчиндэх гэмт хэргийн гаралт жил ирэх тусам өсөж, үүнээс шалтгаалан нийгэм дэх айдас, бухимдал нэмэгдэж байгаа боловч нөгөөтээгүүр хууль сахиулах байгууллагаас хэрэгжүүлж буй цогц үйл ажиллагааны чанар, үр дүнд нуугдмал гэмт хэргийн түвшин өндөрт тооцогдох энэхүү гэмт хэргийн илрүүлэлт өсөж байгаа эерэг үзүүлэлт харагдаж байна. Энэхүү өгүүлэлд бага насны хүүхдийг хүчиндэх гэмт хэрэг үйлдэгдэхэд нөлөөлж буй нийгэм, улс төр, эдийн засгийн болон бусад хүчин зүйлсийг судалсан бөгөөд энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх ялын бодлогыг тодорхойлохдоо эдгээр хүчин зүйлийг мөн харгалзан үзэх нь зүйтэй.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Бэлгийн хүчирхийлэл
  topic: keywords
subject: хүчиндэх гэмт хэрэг
  topic: keywords
subject: бага насны хүүхэд
  topic: keywords
subject: насанд хүрээгүй хүн
  topic: keywords
subject: бэлгийн эрх чөлөө
  topic: keywords
creator: Даваажав Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 73
ending page: 81
doi: 10.63570/h24ven31

ЧӨЛӨӨТ БҮС ЭРХ ЗҮЙН ТУСГАЙ ДЭГЛЭМ БҮХИЙ НУТАГ ДЭВСГЭР БОЛОХ НЬ (БНСУ, БНХАУ, ОХУ-ын жишээн дээр)
type: item
description: Товч агуулга: Дэлхийн зарим улс орнууд нутаг дэвсгэрийнхээ газарзүйн байршлын давуу талаа ашиглан чөлөөт бүс байгуулж, дотоод болон гадаадын хөрөнгө оруулагчдад ашигтай байршил, үйл ажиллагаа явуулах дэд бүтэц, татварын хөнгөлөлт, тусгай зохицуулалтын орчныг санал болгох замаар эдийн засгийн өсөлтийг нэмэгдүүлж, улс орны өрсөлдөхүйц чадварыг хөгжүүлж байна. Монгол Улсын Их Хурал “Эдийн засгийн чөлөөт бүс байгуулах тухай үзэл баримтлалыг 1995 онд баталж, 2002 онд “Чөлөөт бүсийн тухай”, “Алтанбулаг худалдааны чөлөөт бүсийн эрх зүйн байдлын тухай”, 2003 онд “Замын-Үүд эдийн засгийн чөлөөт бүсийн эрх зүйн байдлын тухай”, “Цагааннуур худалдааны чөлөөт бүсийн эрх зүйн байдлын тухай” хуулиудыг батлан гаргасан байна. Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолоор дөрвөн чөлөөт бүсийг байгуулсан бөгөөд одоог хүртэл үйл ажиллагаагаа бүрэн явуулж эхлээгүй, тухайн бүсийн дэд бүтцийг цогцоор нь бүрэн шийдвэрлээгүйгээс хөрөнгө оруулалтууд саатсан, эрсдэл хүлээхээс айсан иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийн хилийн байгууллагын хамгаалалтад байдаг тал газар хэвээр байна. Иймээс чөлөөт бүс бүрэн утгаараа хөгжиж буй БНСУ, БНХАУ, ОХУ-ын чөлөөт бүсийн газар зүйн байрлал, удирдлагын тогтолцоо, гааль татварын бодлого, хөрөнгө оруулалт татсан туршлага, эрх зүйн орчны ялгаа, төрийн зохицуулалт, хөрөнгө оруулалтыг дэмжих бодлогыг харьцуулан судалж, Монгол Улсад тохирох загварыг тодорхойлохыг зорьсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Эдийн засгийн чөлөөт бүс
  topic: keywords
subject: чөлөөт бүс
  topic: keywords
subject: нутаг дэвсгэр
  topic: keywords
subject: хөрөнгө оруулалт
  topic: keywords
subject: Иннополис
  topic: keywords
creator: Доржханд Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 64
ending page: 72
doi: 10.63570/awxxsp70

МӨРИЙТЭЙ ТОГЛООМ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ ГЭМТ ХЭРГИЙН ОЙЛГОЛТ, ЗҮЙЛЧЛЭЛИЙН АСУУДАЛ
type: item
description: Товч агуулга: Мөрийтэй тоглоом зохион байгуулах гэмт хэрэг нь дэлхий дахин болоод Монгол улсад шинэ ойлголт биш бөгөөд Монгол Улс хэд хэдэн Эрүүгийн хуульдаа энэ төрлийн гэмт хэргийг тусгаж өгсөн байдаг. Харин хэсэг хугацаанд уг ойлголтыг эрүүгийн хуулиар хориглоогүй, тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр үйл ажиллагаа явуулахыг хүлээн зөвшөөрч байсан ба 2015 онд батлагдан гарч 2017 оны 07 дугаар сарын 01-ээс эхлэн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр 2020 оны 01 дүгээр сарын 10-ны өдрөөс эхлэн мөрийтэй тоглоом тоглох болон зохион байгуулах үйлдлийг эрүүжүүлсэн нь практикт тус гэмт хэргийг зүйлчлэх хэрэгцээ шаардлага гарч ирсэн.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Мөрийтэй тоглоом зохион байгуулах
  topic: keywords
subject: казино
  topic: keywords
subject: Chance-based /Тохиолдлын шинжтэй буюу азад суурилсан/
  topic: keywords
subject: Skill-based /Ур чадварт суурилсан/
  topic: keywords
creator: Батцэрэн Батчулуун
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 55
ending page: 63
doi: 10.63570/1hkktc64

ЦАХИМ ТЕХНОЛОГИЙН ХӨГЖЛӨӨС ҮҮДЭЖ БУЙ ХӨРӨНГИЙН ТУХАЙ
type: item
description: Товч агуулга. Сүүлийн жилүүдэд цахим технологи, мэдээллийн салбар үсрэнгүй хөгжихийн хэрээр уламжлалт хөрөнгийн ойлголт хийгээд түүний харилцаа харьцангуй хоцрогдох байдал бий болсоор байна. Хүмүүс бэлэн мөнгөний хэрэглээгээ багасгаж өдөр тутмын худалдан авах үйл ажиллагаандаа өөрийн харилцах банкны картаар аль эсвэл цахим банкаар дамжуулан төлбөр тооцоо хийх бүр цаашлаад зарим тохиолдолд өөр бусад хэлбэрийн дижитал хөрөнгүүдээр худалдан авалт хийх боломжтой болжээ. Дижитал хөрөнгө гэх ойлголт нь технологийн тусламжтайгаар дижитал орчинд худалдан авч, хадгалж, шилжүүлж, арилжаалж болох мөнгө түүгээр орлогдох үнэ цэнийг агуулж буй хэрэглээний ойлголт юм. Цахим технологийн хөгжлийг дагаж сүүлийн жилүүдэд криптовалют буюу виртуал хөрөнгөтэй холбоотой блокчейн технологид суурилсан coin[1], token[2], nft[3] зэрэг санхүүгийн бүтээгдэхүүнүүд болон санхүүгийн технологийн үйл ажиллагаатай холбоотой дижитал орчинд үнэ цэнэ бүхий хөрөнгүүд шинээр бий болсоор байна. [1] Койн гэж өөрийн гэсэн блокчейн сүлжээнд суурилсан блок схемүүдээр өөрийн мэдээллийг хадгалдаг, сүүлийн үеийн санхүүгийн бүтээгдхүүн юм. [2] Токен гэж аливаа блокчейн технологид суурилж өөрийн мэдээллийг агуулж цахим хөрөнгөд хамаарах хэрэглээний обьект юм. [3] NFT- Non Fungible token гэдэг нь блокчейн дээр суурилсан дахин орлогдошгүй үнэ цэнийг агуулж буй бүтээгдхүүн юм. Сүүлийн жилүүдэд хүмүүс өөрийн бүтээлийг NFT болгон виртуал орчинд худалдах болсон ба Их, дээд сургуулиуд оюутны мэдээлэл болон дифломыг NFT болгох болсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Дижитал хөрөнгө
  topic: keywords
subject: цахим хөрөнгө
  topic: keywords
subject: криптовальют
  topic: keywords
subject: цахим технологи
  topic: keywords
creator: Лодойсамбуу Б
rights: Copyright (c) 2025 Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-04-28
publication date: 2025-04-28
starting page: 50
ending page: 54
doi: 10.63570/v5r52b43